ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
106
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
قلب در حركات ، خصوصا در جماع ، و ضعف در امور متعلقه به دماغ از قلت كلام و سوء تفكر و تدبير در امور غامضه مىباشد . در اين صورت ، پس از دفع امتلاء بايد در تقويت قلب و دماغ يا هريك كه ضعيف شدهاند نمود ؛ يعنى بر صرف مفرّحات مليّنهء حاره يا بارده يا معتدله - هركدام كه متضادّ با مزاج مريض داند - مداومت كرده و اطليهء مناسبه را بر سينه و محاذى قلب و دماغ ، خصوصا بر بطن مؤخر دماغ كه موضع خروج نخاع و اعصاب نازله بر اعضا تناسل است و خميرهء منى از آنجا ريزش مىكند به كار ببرند . علاج ضعف جماع : « 1 » اين بيمارى ، به سبب سستى و استرخاء اعصاب و عضلات آلات تناسلى است كه غالبا در اثر برودت و رطوبت است كه اين سستى و استرخاء ايجاد مىشود ؛ بنابراين ، بايد بعد از تنقيهء مخرجهء فضول رطوبيّه - كه تسخين مزاج بدن ، خصوصا آلات تناسلى هم در اين تنقيه ملاحظه شده باشد - با خوردن قهوهء چينى يا شرب چوب چينى تمام ، به تبديل مزاج بدن بپردازند و جهت تسخين آلات تناسلى ، هرروزه چوب چينى را طبخ نموده و آنها را در معرض بخارش نهاده تا عرق كند و به خرقهء خشنهيى عرق را از او بزدايند و بهتر اين است كه قطن به زير را هم همراه آلات بخور بدهند . سپس بلافاصله اطليهء مقويهء مسخنه را از قطن تا بيخ رانها و همهء آلات تناسلى بمالند . تبصره : در صورت شرب چينى تمام ، در هر ده روز يك دفعه جميع بدن را با بخار چينى به عرق آورند به قسمى كه عرق سيلان كند و عضو عليل را محاذى بخار قرار دهند تا در آن بيشتر اثر كند . همچنين در ايام شرب چينى ، معاجين مناسبه را براى رفع استرخاى آلات و اعصاب به كار برند . « 2 » و مكرر
--> ( 1 ) . ظاهرا منظور ، سرعت انزال و ضعف انتشار است . م . ( 2 ) . در كتب طبى كه مفصلا تمام امراض را بررسى كردهاند - مانند طب اكبرى كه فارسى هم هست - در بحث « استرخاء » كه در امراض سر و اعصاب مذكور است و نيز در بحث -